Waarschijnlijk ken je wel iemand die een operatie heeft gehad aan zijn of haar meniscus. Of misschien word je zelf binnenkort geopereerd aan je knie. Een meniscusoperatie is een veelvoorkomende ingreep, maar roept vaak ook vragen op. Wat is de meniscus precies? Wanneer is een operatie nodig? En hoe ziet het herstel eruit? In deze blog lees je alles wat je moet weten over een meniscusoperatie. We gaan in op de functie van de meniscus, de verschillende soorten meniscusletsel, de afweging om wel of niet te opereren en het herstel na de operatie.
Je meniscus is een maanvormig kraakbeendeel in je kniegewricht. In je knie heb je een binnenste (mediale) en een buitenste (laterale) meniscus. Deze liggen tussen de gewrichtsoppervlakken van de knie (tussen het bovenbeen en het onderbeen) en spelen een belangrijke rol in het goed functioneren van de knie.
De functie van de meniscus is het opvangen en verdelen van krachten die op de knie komen te staan, zoals bij lopen, hardlopen, springen en draaien. Daarnaast draagt de meniscus bij aan de stabiliteit van de knie en zorgt deze ervoor dat het gewricht soepel kan bewegen. Zonder een goed functionerende meniscus zou het kraakbeen van de knie veel meer krachten moeten verwerken, wat de kans op slijtage aanzienlijk vergroot.
Een meniscus kan beschadigd raken na een heftige val, een verdraaiing van de knie of door veroudering. Bij jongere mensen ontstaat een meniscusletsel vaak acuut tijdens sport, terwijl het bij oudere mensen vaker gaat om slijtage van de meniscus.
Een meniscusletsel betekent dat er een scheur of beschadiging in de meniscus zit. Deze scheur kan klein of groot zijn en zich op verschillende delen van de meniscus bevinden. Niet iedere scheur geeft dezelfde klachten. Veelvoorkomende klachten bij een meniscusletsel zijn:
Sommige mensen kunnen ondanks een scheur lange tijd relatief weinig klachten hebben, terwijl anderen al bij lichte belasting pijn ervaren.
Niet ieder meniscusletsel wordt geopereerd. De keuze voor een operatie hangt af van meerdere factoren, zoals:
Vaak wordt eerst de voorkeur gegeven aan natuurlijk herstel, eventueel in combinatie met fysiotherapie. Bij veel mensen nemen de klachten af door spierversterking, verbetering van stabiliteit en het aanpassen van belasting. Jongere, sportieve patiënten worden vaak sneller geopereerd, vooral wanneer zij last hebben van slotklachten of instabiliteit. Bij oudere patiënten met scheuren door slijtage wordt een operatie juist vaker uitgesteld of vermeden.
Een operatie wordt meestal overwogen wanneer:
De uiteindelijke beslissing wordt genomen in overleg met de orthopeed, op basis van klachten, lichamelijk onderzoek en een MRI.
Wanneer je samen met de orthopeed besluit om de knie te opereren, gebeurt dit vrijwel altijd via een kijkoperatie (arthroscopie). Dit is een niet ingrijpende operatie waarbij via kleine sneetjes een camera en instrumenten in de knie worden gebracht. Tijdens de operatie wordt, afhankelijk van leeftijd en het type letsel, gekozen voor:
De keuze tussen deze twee technieken is belangrijk voor het verdere herstel en de lange-termijngezondheid van de knie.
Bij een meniscushechting wordt geprobeerd de gescheurde delen van de meniscus weer aan elkaar vast te maken. Dit is vooral mogelijk wanneer de scheur zich in een goed doorbloed deel van de meniscus bevindt. Het voordeel van een hechting is dat de meniscus behouden blijft, wat gunstig is voor de bescherming van het kniegewricht op de lange termijn. Het nadeel is dat het herstel langer duurt.
Wanneer hechten niet mogelijk is, zal de chirurg het beschadigde deel van de meniscus wegknippen. Dit wordt tegenwoordig zo beperkt mogelijk gedaan, omdat bekend is dat het verwijderen van meniscusweefsel de kans op vroegtijdige slijtage (artrose) vergroot. Bij deze operatie blijft het gezonde deel van de meniscus intact, zodat de knie toch zo goed mogelijk beschermd blijft.
De duur en intensiteit van het herstel hangen sterk af van het type operatie dat is uitgevoerd.
Bij het gedeeltelijk verwijderen van de meniscus is het herstel relatief kort. Je mag vaak vrijwel direct weer lopen en starten met revalideren. In de meeste gevallen duurt deze revalidatie ongeveer 6 tot 12 weken. In deze periode wordt gewerkt aan:
Veel mensen kunnen na enkele weken hun dagelijkse activiteiten weer oppakken, al blijft sportbelasting vaak nog beperkt.
Bij een meniscushechting is het herstel aanzienlijk langer. De eerste 6 weken mag de knie niet verder buigen dan 90 graden en mag deze niet volledig belast worden. Dit is nodig om de gehechte meniscus de kans te geven goed vast te groeien. Na deze eerste fase kan worden gestart met het oefenen van:
In een later stadium wordt ook gewerkt aan sport specifieke vaardigheden, zoals rennen, draaien en springen. De totale revalidatie na een meniscushechting duurt meestal 6 tot 9 maanden.
Het herstel na een meniscusoperatie verloopt zelden in een rechte lijn. Goede en minder goede dagen wisselen elkaar vaak af. Het is normaal dat de knie in het begin stijf of gevoelig aanvoelt, vooral bij belasting. Belangrijk tijdens het herstel is:
Te snel willen herstellen kan het risico op terugkerende klachten vergroten.
In sommige gevallen blijven er klachten bestaan na een meniscusoperatie, zoals:
Dit betekent niet altijd dat de operatie niet geslaagd is. Vaak is het een teken dat de knie nog tijd nodig heeft om sterker en belastbaarder te worden.
Een meniscusoperatie is een veelvoorkomende ingreep die bij veel mensen leidt tot vermindering van klachten en verbetering van functioneren. Of een operatie nodig is en hoe het herstel eruitziet, hangt af van meerdere factoren en verschilt per persoon.
Herken je jezelf in de klachten die in deze blog worden beschreven of sta je aan de vooravond van een meniscusoperatie? Bij Sport Medisch Centrum Papendal staan onze (sport)fysiotherapeuten en sportartsen voor je klaar. Met een verwijzing van je huisarts of specialist kun je bij onze sportartsen terecht. Zonder verwijzing kun je direct starten bij onze fysiotherapeuten. Iedereen kan bij ons terecht, ook als je niet sport.
Wil jij geholpen worden?
Heb jij klachten rondom beweging en houding en wil je snel advies hoe je je klachten vermindert? Binnen 24 uur (op werkdagen) heb je een adviesgesprek via video met één van onze topfysiotherapeuten. Ook jij wordt geholpen met de kennis en adviezen waar topsporters bij ons gebruik van maken. Het maakt niet uit of wel je wel of geen sporter bent. Iedereen kan bij ons terecht voor de juiste weg naar herstel.