Zwanger en fysiek zwaar werk: je rechten en herstel

Er zijn veel heldinnen die onze maatschappij draaiende houden met fysiek zwaarder werk.  Denk bijvoorbeeld aan vrouwen bij de politie, in de kinderopvang, de zorg, de schoonmaak of in magazijnen. Vrouwen die hun schouders eronder zetten, aanpakken en niet terugdeinzen voor een sprintje, iemand stevig vasthouden, hurken, tillen of sjouwen.

Werktijden, overuren, rustmomenten en alles waar je recht op hebt

Als je zwanger bent, heb je gelukkig extra rechten als werkende vrouw. Zo heb je bijvoorbeeld recht op:

• Regelmatige werktijden: je mag werk tussen 00.00 en 06.00 uur weigeren
• Beperkt (vrijwillig) overwerken: ook als je het zelf niet erg vindt. De wet beschermt het ongeboren kind. Je mag niet meer dan 10 uur per dag werken en gemiddeld niet meer dan 50 uur per week in een periode van 4 weken.
• Extra rustmomenten op het werk: hiervoor moet een geschikte ruimte beschikbaar zijn.
• Medische afspraken onder werktijd: afspraken bij de verloskundige of gynaecoloog mogen onder werktijd plaatsvinden en moeten worden doorbetaald.
• Aangepaste werkomstandigheden: denk aan werken met gevaarlijke stoffen, blootstelling aan lawaai, beperkt tillen en dragen en het verminderen van psychische belasting. Twijfel je over de veiligheid van je werkplek? Vraag je werkgever dan om een RI&E (Risico Inventarisatie en –Evaluatie). Hierin staat een overzicht van risico’s tijdens je zwangerschap. Wil je meer weten over tillen en krachttraining tijdens je zwangerschap? Dan hebben we dit uitgebreid beschreven in deze blog.
• Ontslagbescherming: je mag niet worden ontslagen vanwege je zwangerschap. Een zwangerschap mag ook geen reden zijn om een contract niet te verlengen.

Bron: www.fnv.nl en www.rijksoverheid.nl

Meestal is een werkgever goed op de hoogte van deze rechten en kun je dit samen bespreken. Soms wordt een bedrijfsarts betrokken. De bedrijfsarts is bij uitstek de juiste persoon om belastbaarheid en werkaanpassingen mee te bespreken.

Zwangerschaps- en bevallingsverlof

Als je bevalling nadert, heb je recht op zwangerschaps- en bevallingsverlof. In totaal heb je recht op 16 weken verlof. Het zwangerschapsverlof gaat in tussen 6 en 4 weken voor de uitgerekend bevallingsdatum. Ook als je baby eerder wordt geboren, houd je recht op in totaal 16 weken verlof. Wordt je baby later geboren, dan krijg je die extra dagen bij je bevallingsverlof opgesteld. Daarna kun je gebruikmaken van ouderschapsverlof.

Kolven of voeden na je terugkeer op werk

Na je bevalling heb je, tot je baby 9 maanden oud is, recht op tijd en ruimte om te kolven of voeden op het werk. Je mag hier maximaal een kwart van je werktijd aan besteden. Er moet een geschikte, afsluitbare ruimte en koelkast aanwezig zijn en deze tijd moet worden doorbetaald.

Wil je meer over weten over je rechten tijdens en na je zwangerschap? Kijk dan op www.fnv.nl, ww.rijksoverheid.nl of www.arboportaal.nl. Bij onduidelijkheden of problemen is het verstandig dit te bespreken met je leidinggevende, HR of de bedrijfsarts.

Rechten en regelgeving zijn belangrijk, maar minstens zo belangrijk is de vraag: wat kan je lichaam op dit moment aan?

Ook wanneer alles juridisch goed geregeld is, kun je merken dat je fysiek nog niet klaar bent om volledig te tillen, rennen of fysiek in te grijpen. Hieronder lees je waar je in de praktijk op kunt letten bij het hervatten van fysiek zwaar werk na je zwangerschap.

Waar moet ik op letten na mijn zwangerschap als ik fysiek zwaar werk heb?

Er verschijnen steeds meer richtlijnen over het hervatten van sport na een zwangerschap. Maar misschien is jouw werk ook een soort sport.

Steeds vaker krijgen wij hulpvragen van vrouwen die voor hun werk moeten rennen, tillen of fysiek ingrijpen, maar zich daar 12 weken na de bevalling nog niet klaar voor voelen. Met onze kennis van het menselijk lichaam, de impact van zwangerschap en bevalling én onze ervaring met revalidatie en arbeidsfysiotherapie denken wij graag mee.

In deze blog gaan we ervan uit dat er geen ernstige onderliggende fysieke complicaties of arbeidsconflicten zijn. Als verwachtingen tussen jou en je werkgever te ver uit elkaar liggen, is het verstandig een bedrijfsarts te betrekken.

Een fysiotherapeut kan en mag nooit bepalen of je iets wel of niet mag doen op je werk. Wel kunnen we, indien gewenst en in overleg met alle betrokkenen, adviseren over opbouw en belastbaarheid. Aan dit advies kunnen geen juridische rechten worden ontleend.

Deze blog is bedoeld voor vrouwen die hun fysieke werk na een ongecompliceerde zwangerschap en bevalling weer willen oppakken. Hieronder beantwoorden we een aantal veelgestelde vragen uit de praktijk.

Waar moet je op letten bij tillen op je werk?

Tillen is in veel beroepen onvermijdelijk. Na een zwangerschap is je core (romp- en bekkenbodemspieren) echter vaak nog niet volledig hersteld. Dat betekent dat een verkeerde tiltechniek sneller tot klachten kan leiden. Met een paar bewuste keuzes kun je je lichaam beter beschermen.

Aandachtspunten:

• Houd de last dicht bij je lichaam om druk op je buik en bekkenbodem te beperken.
• Activeer je core licht (alsof je een rits dichttrekt) voordat je tilt.
• Vermijd draaien tijdens het tillen en zet eerst je voeten in de juiste richting.

Waar moet je op letten als je lang moet staan?

Lang staan lijkt minder belastend dan tillen, maar vraagt veel van je bekkenbodem, rug en benen. Zeker als je rompspieren en bilspieren nog onvoldoende getraind zijn, kun je sneller in een holle rug ‘gaan hangen’ en rugklachten ontwikkelen. Ook kan de bekkenbodem vermoeid raken bij langdurig staan.

Aandachtspunten:

• Zorg voor afwisseling en micropauzes: wissel tussen links en rechts belasten, zitten, bewegen en korte wandelmomenten.
• Breng in kaart wat klachten uitlokt: ontstaat het door een holle rug, te weinig rustmomenten of juist aan het einde van de dag? Gebruik die informatie om je werkdag slimmer in te delen.
• Investeer in gerichte krachttraining; sterke bil- en rompspieren kunnen langdurig staan beter ondersteunen.

Waar moet je op letten als je moet rennen voor je werk?

De recente literatuur adviseert om in de meeste gevallen minimaal 12 weken te wachten na een bevalling voordat je start met rennen en eerst kracht en belastbaarheid op te bouwen. Wil je hier meer over weten? Lees dan hier onze uitgebreide blog over hardlopen na een zwangerschap.

Het is dus logisch als je je in de eerste periode nog niet zeker voelt om achter een kind of verdachte aan te rennen. De kracht en coördinatie van je bekkenbodem en rompspieren zijn mogelijk nog onvoldoende hersteld.

Aandachtspunten:

• Start pas met rennen als je bekkenbodem sterk genoeg aanvoelt, geen urineverlies of drukgevoel ervaart tijdens stevig wandelen en krachttraining.
• Zorg voor voldoende kracht in heupen en billen om compensatie/overbelasting van je onderrug te voorkomen.
• Bouw snelheid en afstand geleidelijk op, vergelijkbaar met sportrevalidatie.
• Evalueer na een inspanning hoe je lichaam reageert; klachten die toenemen zijn een signaal om een stap terug te doen.

Wat als ik fysiek moet ingrijpen op mijn werk?

In het (speciaal) onderwijs, de zorg en bij de politie komt dit regelmatig voor. Het gaat vaak om onverwachtse situaties waarin je snel, krachtig en gecontroleerd moet handelen. Dat zijn precies de momenten waarop je niet wilt twijfelen aan je eigen lichaam.

Dit vraagt reactieve kracht, stabiliteit en coördinatie. Juist deze piekbelasting kan na een zwangerschap extra uitdagend zijn.

Aandachtspunten:

• Train reactieve kracht en stabiliteit: begin met gecontroleerde oefeningen en breid uit naar complexere bewegingen, zoals draaibewegingen, werken met ballen of elastieken met variabele weerstand of bungelende gewichten.
• Let op je ademhaling. Ademhalingsspieren werken samen met je romp- en bekkenbodemspieren. Een goede ademhalingstechniek helpt om overmatige druk in je buik te voorkomen tijdens inspanning. Het is verstandig om dit te oefenen en trainen voor je in deze situaties terecht komt.
• Zorg voor een goede basisconditie en voldoende kracht, zodat je niet vanuit vermoeidheid hoeft te reageren.

Meer weten? Neem contact op!

Hierboven beantwoorden we veel gestelde vragen in het kort. Wil je dat we met jou meedenken over jouw werksituatie en een passende opbouw? Dan is het consult ‘zwanger en sport’ mogelijk geschikt voor jou.

Ook al gaat het misschien niet om sport in je vrije tijd: jouw werk is ook sport en vraagt ook om fysieke belastbaarheid. Wij zijn gespecialiseerd in trainen tijdens en na de zwangerschap en hebben ruime ervaring met revalidatie binnen sport en het bedrijfsleven.

We kijken naar jouw individuele situatie, jouw wensen en doelen, ongeacht je niveau. Vaak weet je na één consult al voldoende om zelfstandig verder op te bouwen. En mogelijk kan je werkgever (deels) bijdragen aan de kosten van dit consult?